W kulturze japońskiej istnieje pojęcie, które odzwierciedla sposób radzenia sobie z nieuniknionymi trudnościami i przeciwnościami losu. Jest to shoganai (しょうがない), co można przetłumaczyć jako „nic nie da się na to poradzić” lub „tak już jest”. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się to postawą biernej rezygnacji, w rzeczywistości shoganai odgrywa istotną rolę w japońskim sposobie myślenia, pomagając ludziom akceptować rzeczy, na które nie mają wpływu, i skupić się na tym, co mogą zmienić.
Filozofia shoganai w codziennym życiu
Japończycy często stosują shoganai w sytuacjach, w których napotykają nieprzewidziane trudności, takie jak korki uliczne, nagła zmiana pogody czy decyzje polityczne, na które nie mają wpływu. W takich momentach akceptacja rzeczywistości pozwala uniknąć frustracji i niepotrzebnego stresu. Zamiast tracić energię na rozpaczanie nad czymś, czego nie można zmienić, Japończycy koncentrują się na dostosowaniu się do sytuacji i znalezieniu najlepszego możliwego rozwiązania.
Różnica między shoganai a biernością
Choć shoganai może być interpretowane jako poddanie się losowi, w rzeczywistości zachęca do podejmowania działań tam, gdzie jest to możliwe. Kluczowe jest rozróżnienie między tym, co można kontrolować, a tym, co pozostaje poza zasięgiem ludzkich możliwości. W ten sposób filozofia ta przypomina zachodnie koncepcje stoicyzmu, które również uczą akceptacji nieuniknionego i skupienia się na własnych działaniach.
Shoganai w historii Japonii
Historia Japonii dostarcza wielu przykładów zastosowania filozofii shoganai. Po zniszczeniach spowodowanych przez trzęsienia ziemi, tsunami czy wojnę, Japończycy wielokrotnie wykazywali się niezwykłą zdolnością do odbudowy i przystosowania się do nowej rzeczywistości. Po II wojnie światowej Japonia szybko podniosła się z ruin, koncentrując się na odbudowie gospodarki zamiast rozpamiętywania strat. Takie podejście pozwoliło narodowi japońskiemu przekształcić trudne doświadczenia w siłę napędową rozwoju.
Jak zastosować shoganai w życiu?
Filozofia shoganai może być inspiracją także dla osób spoza Japonii. W obliczu problemów, na które nie mamy wpływu – takich jak pandemia, zwolnienie z pracy czy niepowodzenia osobiste – przyjęcie postawy akceptacji może pomóc w zachowaniu spokoju i znalezieniu najlepszej możliwej drogi naprzód. Kluczem jest rozróżnienie tego, co można zmienić, od tego, co należy zaakceptować, a następnie podjęcie działań tam, gdzie jest to możliwe.
Podsumowanie
Shoganai to nie tylko filozofia rezygnacji, ale przede wszystkim pragmatyczne podejście do życia, które pozwala ludziom unikać niepotrzebnych frustracji i skupić się na tym, co jest w ich zasięgu. To lekcja, którą można zastosować w każdej kulturze – nauczenie się, jak akceptować to, czego nie można zmienić, i skoncentrowanie się na tym, co zależy od nas.